Abhazya'da Din

Cumartesi, 28 Eylül 2013 22:15

 

 

Abhazlar arasında din olarak, 4. yüzyılda Bizans aracılığıyla Hıristiyanlık, 16. yüzyıldan itibaren ise Osmanlılar aracılığıyla Müslümanlık yayıldı. Bu dinlerin inançları pagan inançlarla kaynaştı. Abhazlar bugün dahi, temelde iki dini olan bir halktır. Abhazya’daki Abhazların çoğu Hıristiyan, bir kısmı da Müslümandır. Kuzey Kafkasya’da, Türkiye ve Ortadoğu ülkelerinde yaşayanların ise tamamı Müslümandır. Ancak hiçbir din Abhazların toplumsal yaşamını tamamen belirleyememiştir. Bu nedenle değişik dinlere mensup Abhazlar arasındaki sosyal ilişkilerde, örneğin farklı dinlere mensup Abhazlar arası evliliklerde belirgin bir sorun yaşanmamaktadır. Farklı dinlerden de olsalar Abhazların toplumsal yaşamı ve kuralları “Akabz” denilen Abhaz gelenekleri, örf-adet hukuku tarafından belirlenir. Eski çok tanrılı inançların izleri bugün de görülmektedir. Eskiden Abhazya’da her soyun kendi koruyucu tanrısı ve kendisine ait anıha denilen kutsal korusu vardı. En üst tanrı Ança, av tanrısı Ajueyps, yıldırım tanrısı Afı vb. ile ilgili inançlar, yakın zamanlara kadar tek tanrılı dinlerin inançlarıyla birlikte korunuyordu.

 

2003 nüfus sayımına göre Abhazya’da dinsel aidiyet oranları su şekilde saptanmıştır:

% 60 Ortodoks Hıristiyan, % 16 Müslüman, % 3 Geleneksel Abaza dini mensupları, % 5 Pagan, % 8 Ateist, % 2 diğer inanışlar, % 6 inanç konusunda yanıt vermeyenler.    

Abhazya’daki Hıristiyan ve Müslümanlarda dinsel fanatizme pek rastlanmaz. Dini ritüellere katılım yoğun değildir. Her iki dinin hatta paganizmin önemli günleri ise ortaklaşa sayılabilecek bir biçimde kutlanır.

Abhazya’da çok sayıda kilisenin yanı sıra, iki adet de cami vardır. Bunlardan ilki başkent Sohum’da, diğeri de Gudauta’dadır. Müslüman Abhaz cemaat herhangi bir engelleme ile karşılaşmadan dini vecibelerini yerine getirebilmektedir. Aynı şekilde Hıristiyan Abhazlar da kiliselerde kendi dini ibadetlerini gerçekleştirmektedirler. Abhazya’da ayrıca Sohum’da Aşkenaz Yahudilerinin devam ettiği bir sinagog ile cemaati genelde Ermenilerden ve Polonyalılardan oluşan bir Katolik ve bir Protestan kilisesi de vardır.

Geleneksel Abhaz dini mensupları ise tarihleri binlerce yıla dayanan yedi adet ziyaret yerinde (bunlardan beşi halen aktiftir) dini ibadetlerini gerçekleştirirler. Bu dine inanan birçok Abhaz, geleneksel Abhaz dininin bir tür paganizm olarak görülmesine karşıdırlar ve kendilerini pagan olarak nitelemezler. Onlar, her şeyi yaratan ve her zaman her yerde var olan - Ança olarak adlandırdıkları- görünmez tek bir tanrıya inandıklarını ve bunun paganizm olarak nitelenemeyeceğini söylemektedirler. Gerçekten pek çok din bilimciye göre de bu doğru bir yaklaşımdır. Bu din bilimcilere göre, geleneksel Abhaz dini, insanlığın inançları içinde, antikiteden (semavi dinlerden önceki çağlardan) gelen ve halen yaşayan, bu anlamda başka bir benzeri olmayan tek tanrılı bir dindir.