Şamil Adzınba: “2015’de Yeni Bir Abhazya Göreceksiniz”

Pazar, 01 Şubat 2015 18:53

Abhazya 2014 Almanak’ı için, Altın Post Abhazya Haberleri İnternet Sitesi adına, Abhazya Cumhuriyeti Başbakan Birinci Yardımcısı Abhaz Kurtuluş Savaşı Gazisi Şamil Adzınba ile kendi resmi makamında, Abhazya’nın 2014 yılını nasıl geçirdiğine ve Abhaz Hükümeti olarak 2015 yılında ne gibi adımlar atmayı planladıklarına dair bir söyleşi gerçekleştirdik.

Altın Post: Sayın Şamil Adzınba öncelikle okurlarımıza kısaca kendinizden bahseder misiniz?

Şamil Adzınba: Tabi ki... Öncelikle tüm Altın Post okurlarının yeni yılını kutlamak isterim. Umarım ki 2015 yılı Anavatan ve Diasporadaki Abhaz Halkı başta olmak üzere tüm insanlığa barış, huzur ve esenlik getirir...  

Büyük Kafkas Sürgünü’nün bir yıldönümünde 21 Mayıs 1970’de Acaristan Özerk Cumhuriyeti’ne bağlı Batum şehrinde yani anavatanımız Abhazya’nın dışında, diasporada dünyaya geldim. Ailem Kafkas Sürgünü sonrası önce Türkiye’ye, Düzce’nin Büyük Bıçkı Köyüne, ardından Abhazya’ya daha yakın olduğundan olsa gerek Batum’a yerleşmiş. Üç erkek ve bir kız olmak üzere dört kardeştik. Birlikte Abhaz Kurtuluş Savaşına katıldığımız küçük kardeşim Yura vatan savunmasında şehit düşünce üç kardeş kaldık. 1990 yılında kızkardeşim ve küçük erkek kardeşim Yura ile birlikte okumak için Abhazya’ya geldik. Savaş nedeni ile ara verdiğim eğitimime savaştan sonra devam ettim ve Abhazya Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldum. Ardından büyük kardeşim ile birlikte iş hayatına atıldım. Sporla özellikle futbolla ilgilendim, Amtsabaz Kulübünde oynadım, Abazg Kulübünün ise başkanlığını yaptım. İlerleyen yıllar içinde siyasete girdim, çeşitli düzeylerde yöneticilik yaptım. 2011 seçimlerinde Abhazya Cumhurbaşkan Yardımcılığı için aday oldum. 2014 yılında ise Başbakan Birinci Yardımcısı olarak atandım.

Altın Post: Genel bir değerlendirme yaptığınızda 2014 Abhazya için nasıl bir yıldı?

Şamil Adzınba: 2014 yılının Abhazya için çok önemli bir yıl olduğunu ve Mayıs ayındaki olayların ertesinde gelişen siyasal süreçler göz önüne alındığında da iyi bir yıl olduğunu düşünüyorum. Şöyle ki, eğer Mayıs ayında Abhaz halkı tarihi bir ayağa kalkışla kaderini tekrar eline almasaydı, ülkenin gidişatı hiç de olumlu olmayacaktı. Kanuna aykırı ve usulsüz şekilde Gürcistan vatandaşlarına dağıtılan ve sayısı onbinleri bulan Abhazya pasaportu ile ülkenin siyasi demografisi geri dönüşsüz şekilde değiştirilmek üzereydi. Çok şükür ki, Abhaz Halkı bu gidişe bir dur dedi ve Abhazya’nın tekrar Abhaz halkının azınlığa düşürüldüğü bir ülke haline dönüştürülmesine müsade etmeyeceğini açıkça gösterdi. Üstelik 27 Mayıs’ta başlayan bu ayağa kalkış meşru ve barışçı şekilde devlet düzenini felce de uğratmadan beş gün içinde nihayetlendi. Ardından yapılan özgür seçimlerle de halkın iradesi tecelli etti. Abhazlarda bir söz vardır, Ayhabısı doğru yolu gösterdikçe Abhaz milleti doğru yoldan şaşmaz diye. Ne mutlu ki 2014 sonunda artık Abhazlar artık böyle bir lidere sahipler.

Altın Post: Abhazya açısından 2014’ün en önemli olaylarından biri de hiç kuşkusuz Rusya Federasyonu ile imzalanan “İttifak ve Stratejik Ortaklık Anlaşması” idi. Bu anlaşmanın Abhazya açısından kimi sakıncalar içerdiği ifade edildi kimi çevrelerce. Sizin bu konudaki görüşünüz nedir?

Şamil Adzınba: Evet bu tür şeyleri söyleyenler oldu ama bu doğru değil. Abhazya egemen bir devlettir ve bu gerçeklik Rusya ile imzalanan son anlaşma ile bir kez daha teyit edilmiştir. Rusya ile geliştirdiğimiz stratejik ortaklığımız sayesinde ülkemizin egemenliğine karşı özellikle Gürcistan üzerinden gelen tehditleri bertaraf etme imkanı bulacağız. Bu anlaşma ile Abhazya devletinin temelleri daha da güçlenmiştir ve Abhaz halkının geleceği güvence altına alınmıştır. Bu anlaşmanın olumlu sonuçlarını hep birlikte yaşayarak göreceğiz.

Altın Post: Söz konusu anlaşma sonrasında Abhazya’nın kalkınması için Rusya Federasyonu tarafından aktarılan mali kaynağın daha da artacağı söyleniyor. Abhaz Hükümeti olarak söz konusu mali kaynağı öncelikle hangi alanlara yönlendirmeyi düşünüyorsunuz?

Şamil Adzınba: Rusya Federasyonu tarafından Abhazya’ya aktarılan mali kaynaklar okul, hastane, kreş, spor tesisi ve yol yapımı gibi alanlara harcandı. Temelde bunlar elbette genel olarak yapılması gereken yatırımlardı. Ama bu yatırımların hayata geçirilmesi sırasında öncelikler doğru değerlendirilemediği  ve  yeterince denetleme yapılmadığı için kimi israflar da yaşanmadı değil. Önümüzdeki dönemde ise kaynaklarımızı harcarken Abhazya’da gelir elde edilmesini sağlayacak, katma değeri bizim açımızdan yüksek alanlara yoğunlaşacağız. Daha açık bir ifade ile istihdam yaratacak, ülkenin milli gelirini arttıracak reel sektör yatırımlarına öncelik vereceğiz. Hükümetimizin işsizlik ve yoksullukla mücadeleden anladığı da budur. Abhaz devleti ilalebet dış kaynaklara dayanarak ayakta kalamaz. Stratejik ortağımızın sağladığı mali imkanları, en kısa sürede kendi ayaklarımızın üzerinde durabilme hedefine ulaşmak için kullanmamız en doğru tercih olacaktır.

Altın Post: Bu bağlamda hangi sektörlere öncelik vereceksiniz?

Şamil Adzınba: Aslında bu sorunun yanıtı çeşitli vesilelerle tarafımızca verildi. Biz Abhazya’nın geleceğini temel olarak iki alanda görüyoruz. Bunlardan ilki tarım, ikincisi ise turizmdir. Tarımsal üretim potansiyelimizi doğru kullandığımızda sadece iç tüketimimizi karşılamakla kalmayacağız, çok kısa sürede net bir gıda ürünleri ihracatçısı haline geleceğiz. İç tüketim derken de sadece vatandaşlarımızın tüketimini değil, fakat gelecekte Abhazya’da konuk etmeyi planladığımız milyonlarca turistin gıda ihtiyaçlarını da hesaba katıyoruz. Tabi ki enerji, eğitim ile sağlık, ulaşım ve haberleşme altyapısının iyileştirilmesi önceliklerimiz arasında kalmaya devam edecek.

Altın Post: Turizme ağırlık vermekten söz ettiniz ama Abhazya’da bu sektörde çalışacak kalifiye eleman açığı olduğu çok açık. Bu konuda ne söyleyeceksiniz?

Şamil Adzınba: Aslında üniversitemizde bir turizm bölümü var ama ara eleman ihtiyacına yönelik bir müfredatı yok. Bu açığı kapatmak için iki yıllık bir meslek yüksek okulu açmayı düşünüyoruz. Ayrıca turizm meslek liselerine de ağırlık vereceğiz.

Altın Post: 2015 başında Abhazya ve Rusya arasında gümrüksüz ticarete geçiliyor. Gümrük vergilerinin kaldırılmasından sokaktaki Abhaz tüketiciler ve ihraç edilen tarımsal üretimin yükünü omuzlayan üreticiler yararlanabilecek mi?

Şamil Adzınba: Bu haklı bir endişe. Abhazya ve Rusya arasında gümrüksüz ticaretin başlaması ile örneğin Abhaz devletinin kasasına giren 400 milyon rublelik bir kaynak ilk anda toplumun kasasında kalacak. Eğer gereken önlemler alınmazsa bu meblağ üç beş kişinin cebine girer.

Altın Post: Ne gibi önlemler düşünüyorsunuz?

Şamil Adzınba: Bu paranın yatırıma, istihdama yönelmesini sağlayacak bir ekonomik ortam yaratacağız. Abhazya’da iş hacmi artacak, ticaret ve üretim ivme kazanacak. Böylelikle gümrüksüz ticaret ortamında oluşacak refahtan toplumun geniş kesimleri yararlanmış olacak. Devlet de gümrük vergilerinden kaybettiği geliri başka alanlardaki gelir kalemlerindeki artışla telafi edecek.

Altın Post: Abhazya’nın denizden bir diğer önemli komşusu olan Türkiye ile mevcut ilişkisini nasıl değerlendiriyorsunuz. Bu ilişki kendi potansiyelini gerçekleştirebiliyor mu?

Şamil Adzınba: Elbette gerçekleştiremiyor. Bunun en önemli nedeni Türkiye’nin Abhazya’nın bağımsızlığını hala tanımamış olmasıdır. Örneğin Türkiye ile Abhazya arasında yüz milyonlarca dolarlık bir ticaret hacmi var ama tamamen resmiyet dışı bir çerçevede. Yasal zeminden yoksun bir ilişkide daha fazla ilerleme sağlanması ne kadar mümkün olabilir. Umarız ki Abhazya’daki gerçekliği Türkiye de tanır ve başta ekonomik alan olmak üzere her alanda iki komşu ülke arasında olması gereken iyi ilişkiler tesis edilir.

Altın Post: Bu çerçevede Abhaz tarafı iyiniyetini gösterecek ve karşı tarafı olumlu bir tavır takınmaya teşvik edecek kimi tek taraflı adımlar atamaz mı. Örneğin Türk vatandaşlarına vize uygulamasına son vermek veya Abhazya’daki Türk yatırımlarını da Rus yatırımları gibi güvence altına alamk gibi adımlar?

Şamil Adzınba: Öncelikle bir yanlış anlamayı hemen düzelteyim. Ülkemizde yabancı yatırımlara yönelik Abhaz devletinin sağladığı muafiyet, teşvik ve güvenceler tüm yabancı yatırımlar için eşit derecede geçerlidir. Yani Rus, Türk veya Çin yatırımı arasında bu açıdan bizim için bir fark olamaz. Ama kast ettiğiniz kimi Rus şirketlerin, Rus Yatırım Sigortası fonlarına prim ödeyerek Abhazya’da kendileri adına sağladıkları ek güvenceler ise bunun devletimizle doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu tür fonlar prim esasına göre prim ödeyenlere hizmet vermektedir. Abhazya’nın Türk vatandaşlarına yönelik vize uygulaması konusunda olumlu bir adım atma konusuna gelince şu kadarını söyleyebilirim ki, bu konu 2015’de gündemimizdedir. Bunun sözde kalmayacağını inanıyorum ki göreceksiniz.  Zira pek çok alanda olduğu gibi kendini tanıtma konusunda da aktif şekilde inisiyatif alan yeni bir Abhazya var artık. 

Altın Post: Abhaz Devletinin temel politika önceliklerinden biri de diasporadaki Abhazların anavatana dönmesini sağlamak. Bu konuda Abhaz Devleti’nin pratikte yaptıklarını yeterli buluyor musunuz?

Şamil Adzınba: Ortadaki sonuç bu konudaki çabalarımızın yeterli olmadığını gösteriyor. Önceki hükümet döneminde Geri Dönüş konusu sadece Demografya Komitesinin yapabildikleri ile sınırlıydı. Ne kadar iyiniyetli olursa olsunlar ellerindeki bütçe ve kadro imkanları ile bu komitenin taşıyamayacağı kadar ağır bir yüktü bu. Kısacası yalnız kaldılar. Ama bizim hükümetimiz sadece bir komitesi ile değil, tüm varlığı ile Abhaz Devletinin Geri Dönüş hedeflerinin arkasındadır. Bu iradenin olumlu sonuçları olacak.

Altın Post: Biraz da tartışmalı konulara gelsek örneğin Karaçay-Çerkesk’ten Abhazya’ya bağlanacak otoyol projesi gibi. Bilebildiğimiz kadarı ile hükümetiniz bu projeyi destekliyor. Ama Abhazya’daki kimi çevreler ise bu projenin doğal çevreye zarar vereceğini ve kimi radikal unsurların Abhazya’ya sızmasına neden olabileceğini söylüyorlar. Bu karşı görüşlere ne dersiniz?

Şamil Adzınba: Bu projeyi bizim istediğimiz kadar belki daha da fazla Rusya ve Kuzey Kafkasya’daki kardeşlerimiz de istiyor. Bu yol sadece Abhazya için değil, bu yol aracılığı ile Oçamçira Limanımız üzerinden Karadeniz’e bağlanacak tüm Kuzey Kafkasyalılar için hayati önem taşıyor. Bu yol bölgede ticareti, turizmi inanılmaz ölçüde hareketlendirme potansiyeline sahip. Tabidir ki, her kapsamlı projenin hele hele milli parktan geçecek bir yol projesinin bir takım çevresel hassasiyetler içerdiği çok açıktır. Ama örneğin Ritsa Milli Parkımızın içinden geçen yolun bu parka zarar verdiğini kim iddia edebilir. Demek ki istendiği takdirde doğaya zarar vermeden de yol yapmak mümkün.

Altın Post: Peki radikaller konusu...

Şamil Adzınba: Bu gerekçeyi de inandırıcı bulmuyorum. Komşumuz Rusya aşırılıkçı unsurlarla başarılı şekilde mücadele ediyor. Ayrıca eğer bu tür unsurlar Abhazya’ya sızmak isterlerse illa ki otoyola ihtiyaç duymayacaklardır (!)

Altın Post: Rus para birimi Ruble’deki aşırı değer kaybı Rus ekonomisinde sıkıntı yarattı. Rusya lideri Vladimir Putin bu sıkıntının iki yıl sürebileceğini belirtti. Abhazya’da da fiili para birimi Rus Rublesi. Bu kriz Abhazya’yı nasıl etkiledi. Rusya’dan gelmesi beklenen finansal yardımlarda bir aksama söz konusu olacak mı. Hükümetinizin bu konuda düşündüğü ek tedbirler var mı?

Şamil Adzınba: Evet Abhaz para birimi Apsar fiilen kullanılmıyor. Sadece altın ve gümüş hatıra paraları var Apsar olarak. Sizin de dediğiniz gibi ülkemizin fiili para birimi Rus Rublesi’dir ve bu konuda iki ülke Merkez Bankaları arasında piyasadaki likidite akışının sürekliliğini sağlamak için çeşitli anlaşmalar mevcut. Rusya’daki kriz konusuna gelince elbette biz de Ruble gemisinde olduğumuz için bu değer kaybından doğrudan etkileniyoruz. Enflasyon, alım gücünün azalması gibi olumsuz etkileri söylememe gerek yok sanırım. Ama Rus turistlerin Batı ülkeleri yerine Ruble kullanabilecekleri ülkemizi tercih etmelerine neden olma ihtimali gibi kimi ilginç olumlu yönleri de olabilir bu sürecin. Bunun ilk örneğini yılbaşı tatilinde gördük. Binlerce Rus turist ülkemize akın etti. Gagra ve Sohum’da otellerde boş yer kalmadı. Bu trend yaz sezonunda da sürebilir. Rusyadaki ekonomik sıkıntıların Abhazya’ya yapılacak mali yardımlarda bir aksamaya neden olup olmayacağı konusuna gelirsek, Rusya tarafından mali yardım takviminde bir aksama veya erteleme olmayacağı konusunda bize güvence verildi. Ek önlem hususunda ise gerekli gördüğümüz takdirde Apsar’ı da Rublenin yanında tedavüle sokmak için ilgili bakanlıklarımızın bir hazırlık çalışması olduğunu söyleyebilirim. Sonuç olarak Rusya büyük ve güçlü bir ülkedir ve bu sıkıntıları da geçmiştekiler gibi atlatacaktır. İki sene sonra Rusya gibi, Abhazya da ekonomik yönden çok daha iyi bir yerde olacaktır.

Altın Post: Sayın Adzınba söyleşimizin sonunda okurlarımıza söylemek istediğiniz başka şeyler var mı? Ve 2015’ten Abhazya ne bekliyor?

Şamil Adzınba: Abhaz devletinin çıkan çivilerini yerine oturtuyoruz. Güvenlik sorunun olmadığı, huzurlu, üreten, zengin ve kendi ayakları üzerinde durabilen bir Abhazya hedefimiz. 2015 bu yolda önemli adımların atılacağı bir yıl olacak. Elbette her şey bir yılda düzelmeyecek ama işe devlette şeffaflıkla başladık, her önemli konuyu halkımızla tartışarak geleceğe yürüyeceğiz. Son bir söz de Abhaz Diasporasının mensuplarına söylemek isterim. Dünyanın bu kadar belirsizliklerle dolu olduğu şu süreçte bilsinler ki bir devletleri var.

Altın Post: Bu kadar yoğun bir çalışma temposu içinde, ailenize ayırmaya hakkınız olan bir zamanı gecenin bu vaktinde bize ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.

Şamil Adzınba: Bizi Diasporamızla buluşturduğunuz ve Abhazya’yı Türkiye’ye gerçek yönleriyle tanıttığınız için asıl biz Altın Post’ a teşekkür ederiz.