Abhazya’da Önemli Gün ve Bayramlar

Cumartesi, 28 Eylül 2013 22:36

 

Abhazya ve Abhaz halkı çok büyük mücadelelerin içinden geçmiş, büyük acılar yaşamıştır. Aynı zamanda kadim bir tarih ve kültüre, köklü geleneklere sahiptir.  Bağımsızlığın kazanılması ertesinde Abhaz Devleti bu tarihi ve kültürü yaşatmak için elinden geleni yapmaya çalışmaktadır. İşte bu nedenlerle Abhazya’da bazıları resmi tatil olarak da kabul edilmiş olan çok sayıda önemli bayram ve anma günü vardır.      

   

Yeni Yıl (1 Ocak)

Dünyanın her yerinde olduğu gibi 31 Aralık’ı, 1 Ocak’a bağlayan gece Abhazya’da da yılbaşı gecesi olarak kutlanır. Ertesi gün olan 1 Ocak resmi tatildir. Herkes "Şaanıbzıala! (iyi yıllar)” diyerek birbirinin yeni yılını kutlar. Sokaklar, özellikle de başkent Sohum’un caddeleri ve dükkanları ışıklı süsler, Noel babalar ve buraya mahsus bir figür olan Kar Kızı resimleriyle süslenir. Yılbaşı sofralarında geleneksel olarak haşlanmış et ve tavuklu pilav ikram edilir. Tabi bir çeşit mısır ekmeği olan abısta ve peynir tabakları, börekler de yılbaşı sofralarında kendine yer bulur. Yemeklerin ardından değişik meyvelerle hazırlanan tabaklar ve çeşitli tatlı ve pastalar sunulur. Yılbaşı döneminde çocuklar maniler eşliğinde kapıları dolaşırlar ve kendilerine küçük hediyeler (çikolata ve şekerleme vb.) verilir. Her yerde havai fişekler atılır ve çocuklar bombaçki adını verdikleri çatapatları patlatırlar. Yeni yılın ilk anlarında ise ne yazık ki kötü bir adet olarak, balkonlardan ve pencerelerden havaya ateş açılır. Her ne kadar bu yüzden bugüne kadar pek olumsuz olay yaşanmamışsa da, bunun terk edilmesi gereken bir adet olduğu açıktır. Abhazya’da yılbaşı tatili 1 Ocak’la sınırlı kalmaz. Genelde 7 Ocak’taki eski yılbaşı geçinceye kadar devam eder.

 

Christmas (7 Ocak)

7 Ocak günü de Abhazya’da resmi tatildir. Bu bayram, Ortodoks Hıristiyanların Christmas adını verdikleri ve İsa peygamberin doğduğu günde yapılan bir kutlamadır. 6 Ocak gecesinden itibaren Hıristiyanlar kiliselerdeki ayinlerde şükür duaları yaparlar. Özellikle Novy Afon manastırı, ellerinde mumlar olan binlerce kişi tarafından hıncahınç doldurulur. Abhazya’da 6 Ocak gününde birçok evin penceresinde yanmakta olan mumlar görebilirsiniz. İnanışa göre bu mumlar, Beytüllahim’de İsa’nın doğacağı gece kendilerine sığınacak bir çatı arayan Yusuf ve Meryem’e sıcacık bir davettir.

 

Eski Yeni Yıl veya Azhyrnyhua (Yaratılış Günü-14 Ocak)

Abhazya her yıl 13 Ocak'ı 14 Ocak'a bağlayan gece üçüncü bir yeni yıl kutlaması yapılır. 1918 yılına kadar Jülyen Takvimi'nin kullanıldığı Abhazya'da, bu yıldan itibaren Miladi Takvim kullanılmaya başlandı. İki takvim arasında 14 gün fark vardır. Günlük yaşamda Miladi Takvim'in kullanıldığı Abhazya'da, Ortodoks Kilisesi ise dini bayram kutlamalarında Jülyen Takvimi'ni kullanır. Bu takvime göre yeni yıl 13 Ocak gecesine denk geldiği için, Abhaz Ortodokslar kutlamalarını da bu tarihte yapmaktadırlar. Abhazlar bu güne Azhvmvhua adını verirler ki, bu da “dünyanın yaratılış günü” olarak tercüme edilebilir. Keçi ve horoz kurban etme âdetinin hâlâ yaygın şekilde devam ettiği bu günün kökenleri aslında Hıristiyanlıktan çok daha eskiye, Abhazların pagan oldukları dönemlere kadar gider. 14 Ocak günü de resmi tatildir.

 

Epifani (19 Ocak)

Epifani 19 Ocak’ta kutlanır ve Ortodoksluktaki on iki büyük bayramdan biridir. Bu günde İsa'nın vaftiz olması kutlanır. Ortodoks inanışına göre, bu günde kutsanan su bütün bir yıl boyunca özenle saklanır ve çeşitli nedenlerle ihtiyaç duyulduğunda evlere, bereketli olmaları için evcil hayvanların üzerine serpilir veya şifa kaynağı olduğuna inanıldığı için hastalara içirilir. Bu gün resmi tatil değildir.

 

Dünya Kadınlar Günü (8 Mart)

8 Mart Dünya Kadınlar Günü Abhazya’da resmi tatildir. Bu günde kadınlara çeşitli armağanlar ve özellikle de çiçek hediye edilir. Ne var ki Rusya’dakinin aksine bu özel günde Abhazya’da kadınlara mimoza hediye edilmez. Oysa baharın müjdecisi bu çiçekler Rusya’da 8 Mart kutlamasının sembolüdür. Mimoza çiçeği, Abhazya’dan Rusya’ya ihraç edilir ve ülke ekonomisine hiç de küçümsenmeyecek bir katkı sağlar. Her ülkede olduğu gibi bu günün şerefine, konserler başta olmak üzere çeşitli etkinlikler düzenlenir.

 

Paskalya (Nisan)

Paskalya (veya Easter) Hıristiyanlıkta olduğu gibi Abhazya’da da en eski ve en önemli dini bayramlar arasındadır. Bu bayramda İsa'nın çarmıha gerildikten sonra 3. gündeki dirilişi kutlanır. Paskalya dönemi yaklaşık olarak Mart sonundan Nisan sonuna kadar olan dönemdir. Her sene sabit bir tarihte gerçekleşmeyen ve genellikle pazar günü kutlanan Paskalya Günü, Kıyam Yortusu, Diriliş Pazarı ya da Diriliş Günü olarak da adlandırılır. Bu bayramda Abhazya’da kiliselerdeki gece ayinlerinden önce, kilise dışında bir ayin alayı düzenlenir. Alay kiliseden çıkarken hiç ışık yakılmaz; dönüşte ise, İsa'nın dirilişini simgelemek için yüzlerce mum yakılır. Abhazya’da bu güne sadece Hıristiyan Abhazlar değil, Müslüman ve Pagan Abhazlar da büyük hürmet gösterir. Abhazya’da ayrıca Paskalya dönemine rastlayan “Ölüleri Anma Günü“ adında bir ritüel de vardır. Tarihi, Paskalya gibi her yıl değişebilmektedir.

 

Zafer Bayramı (9 Mayıs)

9 Mayıs Zafer Bayramı Abhazya’da İkinci Dünya Savaşı’nda ölenlerin anıldığı ve Nazizme karşı kazanılan zaferin kutlandığı önemli bir gündür ve resmi tatildir. Bu günde Abhaz ordusunun birlikleri, başta Sohum’daki olmak üzere, diğer yerleşim yerlerindeki tüm meçhul asker anıtlarının önünde törenler düzenlerler ve hep bir ağızdan zafer marşları söylerler. İkinci Dünya Savaşı’nda Nazilere karşı 60 bin Abhazyalı’nın savaştığı ve bunlardan 17.500 kadarının savaş meydanlarında can verip bir daha evlerine dönemediği düşünüldüğünde, bu günün önemi daha iyi anlaşılabilir. Bu bayramda hayatta olan Abhaz savaş gazileri onurlandırılır, savaşta can verenler başta olmak üzere hayatta olmayan silah arkadaşları yad edilir. Ordu, sahra mutfağı kurar ve İkinci Dünya Savaşı günlerinde askerlere verilen 100 gramlık kumanyalar yeniden yapılıp hep beraber yenir. 9 Mayıs Zafer Bayramı Abhazya’da sadece yaşlıların değil, gençlerin ve çocukların da ellerinde balonlarla katıldıkları çok neşeli bir bayramdır.

 

Kafkas Savaşı ve Abhazya’dan Sürgün Edilenleri Anma Günü (21 Mayıs)

Abhazya’da, bir dönem diğer ülkelerdeki Kafkas Sürgünü’nü anmalarından farklı olarak 31 Mayıs’ta tertiplenen törenler, bir kaç yıldan bu yana 21 Mayıs’ta yapılmaktadır. Kafkas Savaşları neticesinde 19. yüzyıl sonunda bir kaç dalga halinde gerçekleşen ve Abhaz halkının önemli bir bölümünü yurdundan ayıran bu sürgün, Abhazya için geçmişte kalmış bir olgu olarak görülemez. Bu trajedi Abhazya’nın bugün de devam eden sıkıntılarının önemli bir kaynağıdır. Her 21 Mayıs’ta Sürgün Anıtı’nın önünde anma düzenlenir ve bu törene sadece Abhazya’dan değil, diaspora ülkelerinden de yoğun katılım olur.

 

Aziz Simon Kananit Günü (23 Mayıs)

23 Mayıs Abhazya’da İsa’nın Havarilerinden Aziz Simon Kananit Günü olarak kutlanır. Kilise söylencesine göre, Hıristiyanlığın Abhazya’daki ilk vaizleri, havariler Aziz Andrew ve Simon Kananit’tir. Bu havari, 23 Mayıs günü Abhazya’da öldüğü ve gömüldüğüne inanılan Novi Afon’daki manastırda yapılan ayinle anılır. Bu ayin Novi Afon Manastırı’nın en önemli ayinlerinden biridir. Sadece Abhazya’dan değil, başta Rusya olmak üzere Ortodoks dünyasının her köşesinden binlerce kişi bu ayine katılır. Resmi tatil günü değildir.

 

Uluslararası Çocuk Günü (1 Haziran)

1950 yılından bu yana kutlanmaktadır. Bu günde Abhaz çocukları için birçok eğlenceli etkinlik düzenlenir.     

 

Havari Peter ve Paul Anması (12 Haziran)

Öküz kurban etmenin adet olduğu bu günde, topluca yemekler yenilir ve aileler bir araya gelir. Kökleri hasatın iyi geçmesi için dua edilen ve kurban kesilen eski bir pagan adetine dayanır. Resmi tatil değildir.

 

Bayrak Günü (23 Temmuz)

23 Temmuz Abhazya’da 2005 yılından bu yana bayrak günü olarak kutlanır. Abhaz Bayrağındaki beyaz ve yeşil şeritler Abhazların inançlarını sembolize ederken, 12’inci yüzyıl Abhaz Devletinin bayrağından miras kalan el figürü, Abhaz halkının misafirperverliğini, yedi yıldız ise Abhazya’nın tarihi bölgeleri Sadz, Bzıp, Guma, Abzhua, Samurzakan, Dal-Tsabal, Pskhu-Aıbga’yı temsil eder. Yedi aynı zamanda eski pagan geleneklerinde Abhazların kutsal ve uğurlu rakamıdır. Bayrağı dizayn eden sanatçı ise Valeri Gamgiva’dır.

 

Abhazya’nın Savunucuları Günü (14 Ağustos)

Bu tarih, 1992 yılında Gürcistan’ın Abhazya’yı kanlı işgalinin ve hemen akabinde muzaffer Abhaz direnişinin başladığı gündür. 12 bini aşkın Abhaz savaşçısının katıldığı ve 413 gün süren bu direniş zaferle sonuçlanmış ama geride canını vatan için feda eden üç bin şehit ve beş bini aşkın yaralı ve sakat bırakmıştır. Yani savaşa katılan her dört Abhaz savaşçıdan biri şehit düşmüş, yarıya yakını da yaralanmıştır. Bu yüzden Abhazya’nın savunucuları gününde Abhazya’nın dört bir yanına dağılmış şehitliklerde anma törenleri düzenlenir ve ülkesi için canını veren kahramanlar için göz yaşı dökülür. Resmi tatil değildir.

 

Abhazya Bağımsızlık Bayramı - Ayaayra (30 Eylül)

Abhazya’nın en önemli resmi bayramıdır. Bu tarih, son işgalci Gürcü birliklerinin Abhazya’yı terk etmek zorunda kaldığı gündür. 30 Eylül’de askeri birlikler geçit töreni yapar, savaşta yanan eski parlamento binasının önünde, bugünkü adı Özgürlük Meydanı olan alanda, halkın da yoğun katılımıyla kutlamalar yapılır, şehitliklere çiçek bırakılır. Bu bayrama başta Türkiye olmak üzere dünyanın dört bir yanından gelen Abhazlar da katılarak bu büyük günün coşkusunu anavatanda hissetmenin kıvancını yaşarlar. Bu bayram aynı zamanda resmi tatildir.

 

Silahlı Kuvvetler Günü (11 Ekim)

Gürcü işgaline karşı düzenli Abhaz Ordusunun kurulduğu günün anısına kabul edilmiş bir gündür. Askeri törenlerle kutlanır.

 

Anayasa Bayramı (26 Kasım)

Bu bayramla Abhaz Anayasası ve onun 1994 yılında kabulüyle ulaşılan  bağımsız, özgür, demokratik hukuk devleti yüceltilir.  Daha çok Abhazya ile ilgili sosyal, siyasal sorun ve konuların ele alındığı toplantıların tertip edildiği bu gün aynı zamanda resmi tatildir.

 

Lata Trajedisi Kurbanlarını Anma Günü (14 Aralık)

14 Aralık 1992 günü Kodor Vadisinde kuşatma altında direnen Abhazların çocuk ve kadınları savaş bölgesinden tahliye etme çabaları esnasında bir helikopter, yerden açılan ateşle düşürülmüş ve çoğunluğu kadın ve çocuk oluşan 84 kişi hayatını kaybetmişti. Cenazeler sürmekte olan çatışmalar nedeniyle Gudauta’da defnedilmişti. İşte bu acı olayın her yıldönümünde başta Gudauta’daki anıt mezarları olmak üzere Abhazya’nın dört bir yanında Lata Trajedisi kurbanları törenlerle anılır.    

 

Kurban Bayramı

Bu bayramda Abhazya’da yaşayan Müslümanlar, diğer Müslüman ülkelerdeki gibi önce Abhazya’nın çeşitli yerlerindeki mescitlerde bayram namazlarını kılar, sonra etleri genelde ihtiyaç sahiplerine dağıtılan kurbanlarını keserler daha sonra da aileler bayram sofralarında bir araya gelip bayramlaşırlar. Ay takvimi ile güneş takvimi arasındaki fark nedeniyle Kurban Bayramı her yıl farklı bir güne denk düşer ve dört günlük bu bayramın sadece ilk günü Abhazya’da resmi tatildir.